Symbol romantyzmu

3Symbolem romantyzmu i niemieckiej literatury stał się czarny kot, który oznaczał tęsknotę i miłość i dążenie do nieskończoności. Obok Goethego, prekursora niemieckiego romantyzmu, znani byli także Wilhelm Wackenroder, Friedrich Schlegel czy Heinrich Heine. Do tej pory symbole romantyzmu wykorzystywane są w malarstwie i literaturze.
We Francji romantyczni bohaterowie początkowo byli indywidualistami, którzy gardzili wszelkim tłumem, a także życiem. Najlepszym sposobem na ukojenie duszy była samotność i głęboka, skomplikowana miłość. Nie potrafił jednak walczyć o swoje ideały, miał bierną postawę. Po 1830 roku, charakter bohatera romantycznego uległ przemianie. Poświęcał więcej uwagi społecznym uwarunkowaniom, a także zaczął przyjmować aktywną postawę, walcząc o wyzwolenie.
Polski romantyzm był nasączony patriotyzmem, walką o ojczyzną, przy czym każdy artysta miał inną wizję wyzwolenia i odzyskania wolności. W tym okresie najbardziej znanymi artystami byli Adam Mickiewicz oraz Juliusz Słowacki. Stworzyli wiele dzieł, które miały porwać serca rodaków i nawoływać ich do walki.

Sceny erotyczne

6Uwielbiał malować sceny erotyczne o dynamicznej kompozycji.
Jednak największy rozkwit rokoka przypada na czasy po objęciu władzy przez Ludwika XV w 1722 roku. Wtedy też oprócz Frangonarda znanym przedstawicielem malarstwa był Francois Baucher. Jego wszechstronna twórczość obejmowała nie tylko malarstwo sztalugowe, ale również dekorowanie wnętrz czy malowanie ceramiki. Ulubionymi tematami jego prac, podanymi w różnych odmianach były kobieta i miłość.

Styl preferowany we Francji stał się popularny także na innych dworach europejskich, gdzie malarze przejęli styl malarstwa rokokowego od najwybitniejszych jego przedstawicieli. Mimo że moraliści krytykowali malarzy rokoka za frywolność i gloryfikowanie rozpusty arystokracji, to jednak dzieła artystów tamtego okresu można potraktować jako wyzwolenie od narzuconych norm przez Kościół.
Inny styl prezentował Chardin, który był bardziej zainspirowany pracami malarstwa holenderskiego z czasów baroku. Jego obrazy były wyciszone, pozbawione spektakularnych scen. Skupiał się głównie na spokojnym życiu mieszczan, a także na pięknie codziennych przedmiotów.

Kubizm


Równolegle do innych kierunków przełomu XIX i XX wieku rozwijał się kubizm. Styl ten zakładał definiowanie rzeczywistości za pomocą geometryzacji form przy całkowitym odrzuceniu perspektywy.
Kubiści malowali świat za pomocą stożków, kul i walców. Początkowo eksperymentowali głównie na obrazach przedstawiających martwą naturę. Przedmioty, mimo widoczności z jednej strony, ujmowali w swych pracach w widokach z wielu stron, co nazwano sposobem analitycznym. Dzięki temu, w dość specyficzny sposób, wprowadzili do malarstwa pojęcie upływającego czasu. Kubiści początkowo nie zwracali uwagę na kolorystykę, ważniejsze było dla nich wydobywanie stereometrycznej struktury przedmiotów. Przekładanie rzeczywistości na język geometrii i wizji malarza jest widoczne w obrazie Georges’a Braque „Kobieta z mandoliną”. Praca przede wszystkim oddziałuje na widza poprzez atrakcyjną kompozycję. Artysta rozłożył kształt kobiety i instrumentu na sześcianu, które następnie przedstawił za pomocą jasnych i ciemnych plan, wzajemnie się przenikających.

Ekspresjonizm w Niemczech

Wiek XX przyniósł światu wiele wynalazków, które przyczyniały się do rozwoju technologicznego krajów europejskich. Ludzie musieli zacząć przyjmować nowe myślenie, pozbawione ograniczenia i strachu przed nowym. Okazało się, że rzeczywistość to nie tylko rzeczy widzialne dla oka, ale także to, czego nie jesteśmy w stanie dostrzec. Młodzi artyści idąc z duchem czasu, chcieli zerwać z powierzchownym realizmem, ulotnością chwil impresjonistów. Jednak przyspieszenia życia spowodowało wyobcowanie i samotność jednostek, co zauważyło młode pokolenie witając z niedużą euforią nowości, które przynosiły im kolejne dni.
W 1905 roku w Dreźnie grupa młodych malarzy utworzyła front buntujący się przeciwko obowiązującym, sztywnym regułom akademickim, które nie oddawały ducha czasu. Artyści utworzyli ruch nazywany cyganerią. Jednoczenie się w grupy artystyczne było dla malarzy nie tylko pozytywne pod względem estetycznym i poznawczym, ale także uzyskiwali w razie konieczną pomoc jak: udostępnienie pracowni, możliwość wystawienia prac.

Fowizm


W XX wieku zaczęły powstawać nowe kierunki, coraz bardziej odchodząc od tradycyjnego malarstwa. Tak narodził się symbolizm, secesja i fowizm. Ostatni z wymienionych to malarstwo o bardzo żywej kolorystyce dzieł, często nie mającej nic wspólnego z rzeczywistością.
Swoich wizji nie przedstawiali za pomocą symbolicznych treści, dla nich najważniejsza stał się forma, szaleńcze i nieokiełzane pociągnięcia pędzlem. Ekspresję id dynamikę obrazu uzyskiwali wyłącznie za pomocą barw i formy, bez naśladowania rzeczywistości. Środki, które stosowali impresjoniści, fowiści używali w innym celu. Obraz zyskał psychograficzny charakter, szkice stały się spontanicznym i szybkim środkiem wyrazu. Najważniejsze dla fowistów była ekspresja i wyrażanie uczuć w sposób nieograniczony. Nie liczyła się dla nich rzeczywistość, lecz wyobraźnie, która podsuwała im wyraziste kolorystycznie obrazy. Malarzami tego nurtu byli: Matisse, Modigliani oraz Andre Derain.

Naturalizm i realizm


W XIX wieku malarzy inspirowały idealne odzwierciedlenie natury i krajobrazu jak na obrazach angielskiego artysty romantyzmu John’a Constable’a. Przyczyniło się to do głębszych i wnikliwszych obserwacji natury, dzięki czemu powstały kolejne nurty w sztuce: naturalizm i realizm.
Malarze próbowali w swych pracach uniknąć romanantycznego sentymentalizmu oraz klasycystyczno-akademickiego podejścia do tworzenia obrazów. Jednym z artystów naturalistycznych był Camilie Corot. Stworzył nowy rodzaj pejzażu – pejzaż intymny, gdzie przedstawiał krajobraz, ukazujący jego miłość i uwielbienie do natury. Wraz z innymi, malował pejzaże pod gołym niebem, by móc uchwycić wszelkie zjawiska zachodzące w przyrodzie oraz zależność ich wyglądu od pory dnia i padającego światła. W ten sposób narodziło się malarstwo plenerowe. Główną rolę w pracach malarzy odgrywały światło i to, jaki nastrój ono wywołuje. Udało się im uzyskać subtelne formy wyrazu jak powietrze, które staje się delikatnym woalem czy światło wypełniające całą przestrzeń obrazu. Rezygnowali ze schematycznego i starannego stylu obowiązującego na akademiach.

Dadaizm

Podczas I wojny świtowej pojawił się nowy kierunek w sztuce – dadaizm, który był odpowiedzią artystów na destrukcję ówczesnego świata.
Wszystko zaczęło się w 1916 roku, kiedy grupa międzynarodowych artystów zbuntowała się przeciwko tradycyjnym wartościom kultury i sztuki, które straciły na wartości poprzez trwającą właśnie wojnę. Próbowali szokować i irytować publiczność poprzez bulwersujące koncerty, wiersze dźwiękonaśladowcze, absurdalne teksty oraz ubiór inspirowany przedmiotami codziennego użytku. Dadaiści poprzez swoje wystąpienia stali się prekursorami happeningów. Protestowali przeciwko głupocie, nawoływali do zmiany myślenia. Nie tworzyli typowej sztuki, była to sztuka absurdu, przedstawiająca niedorzeczne wartości. W końcu ten kierunek zyskał na popularności, w szczególności dzięki zasługom szwajcarskiej grupy artystycznej, i rozprzestrzenił się w całej Europie. Tradycyjnym wartościom przeciwstawiano irracjonalizm, absurd i przypadek.

Rokoko

o baroku nastał czas oświecenie. Znów wyrywano się powoli z obrębu religii, znów zaczęto wierzyć w siłę i wartość człowieka. Zwrócono się ku doczesności, ku dobrom materialnym, ku rozumowi i realizmowi.
W rokoku zmieniono repertuar malowanych obrazów. Malarze nie wzorowali się już na stylu Poussina, lecz kierowali się w kierunku zmysłowości Rubensa. Pierwsze przejawy przejścia do nowego gatunku malarstwa można odnaleźć w pracach Watteau, jednego z najwybitniejszych malarzy rokoka. Stworzył on styl, nazywany fetes galantes (wytworna zabawa). Przedstawiał on na swych obrazach przyjemności i rozrywki wytwornego towarzystwa. Utrwalał huczne i wymyślne zabawy swoich zleceniodawców. Jego styl malowania był zbliżony do prac Lorraina, poprzez zamglony sposób oddalania scen czy też wysmakowaną i delikatną kolorystykę. Znanym malarzem tamtego okresu jest również Jean-Honore Fragonard, który uważany jest za jednego z najlepszych ilustratorów obyczajów epoki. Tworzył obrazy lekkie i przyjemne dla oka, a zarazem przedstawiające piękno i miłość.

Klasycyzm

Co jakiś czas, w różnych epokach, wiekach, powracano do najbardziej inspirującego okresu w dziejach cywilizacji, a mianowicie do starożytności. Kiedy po baroku znów powrócono do stawiania rozumu ludzkiego na najwyższym miejscu, artyści na nowo odkrywali styl antyku. Dlatego też kierunek, który on reprezentowali nazwano klasycyzmem.
Kiedy w połowie XVIII wieku odnaleziono pozostałości Troi i Herkulanom, tematyka rzymskiego i greckiego antyku znów powróciła do dzieł wielkich malarzy. Zaczęto potępiać dokonania sztuki barokowej, oszczędzając artystów, którzy nie kochali nowego stylu jak Poussina. Mimo że czerpali wzorce z renesansu i starożytności, sceny, które przedstawiali malarze klasycyzmu są gorzej odbierane niż lekkie dzieła z okresu rokoka. Jednak w ten sposób malarze przygotowali grunt na nadejście nowej epoki, która nastąpiła po rewolucji francuskiej. Wzorce antyku wykorzystywali do przedstawienia współczesnego myślenia i aktualnych poglądów ogólnoświatowych. W klasycyzmie pojawiły się po raz pierwszy cenzura w historii i rozwoju. Wiara chrześcijańska utraciła dawną moc oraz oddziaływanie na społeczeństwo i artystów.

Romantyzm we Francji


Po wojnach napoleońskich na tronie francuskim zasiadł Ludwik XVIII, brat króla Francji straconego po rewolucji. Cofnięto zdobycze rewolucji, republika stała się monarchią. Wszystko to przyczyniło się do nowego nurtu zwanego romantyzmem. Był on obecny we wszystkich rodzajach sztuki –poezji, malarstwie, muzyce czy architekturze.
Cechami charakterystycznymi malarstwa, wyróżnionymi na podstawie głównych artystów tego okresu są m.in. bogaty koloryt, intensywny i kontrastowy światłocień, miękki modelunek i dynamiczna kompozycja. Jednym z najważniejszych malarzy francuskich romantyzmu, a zarazem pionierem tego nurtu był Theodore Gericault. W jednym ze swoich obrazów, „Tratwa Meduzy” dobitnie przedstawił cierpienie i śmierć. Jego wizja wywołała skandal, gdyż nikt do tej pory nie ukazał tego tematu w tak straszny i dramatyczny sposób. Malarz nigdy nie przedstawiał scen w sposób statyczny i akademicki, wolał dynamikę, co było zgodne z jego porywczą naturą.

Impresjonizm

XIX wiek to dla Paryża wielki rozwój. Miasto stało się nowoczesną metropolią, przyciągającą tłumy w poszukiwaniu pracy. Jednak niosło to ze sobą zagrożenia – Paryż przeobraził się w cuchnące miejsce, zagrożone epidemiami, a także nędzą. W końcu udało się uzdrowić miasto – peryferie przeznaczono dla robotników, gdzie powstawały fabryki, centrum zostało się ośrodkiem życia mieszczańskiego, miejscem rozrywek oraz mekką artystów.
Wielkomiejskie oblicze Paryża stało się dla impresjonistów inspiracją, co utrwalali na swych obrazach. Stworzyli nowy kierunek – impresjonizm. Malowali wszystkie aspekty życia mieszczańskiego, jego ekskluzywne miejsca, bulwary, modne restauracje i kabarety. Nie interesował ich głębszy sens, świat metafizyczne czy problemy społeczne, byli realistami, przedstawiali kolorowy, powierzchowny świat, za którym nic więcej się nie kryło. Tworzyli dla czysto malarskiej satysfakcji i spełnienia.
Impresjonizm to kierunek skupiający się na ulotności chwili, przemijaniu, gry światła.

Romantyzm w literaturze

Romantyzm powstał w sztuce jako bunt przeciwko ustalonym normom, sztywnym zasadom życia arystokracji i mieszczaństwa, popularnych w oświeceniu. Nowy kierunek czerpał z haseł Rewolucji Francuskiej.
Romantycy dzieli świat na materialny i duchowy, gdzie bliższy był im ten drugi. Zwracali oni szczególną uwagę na życie wewnętrzne człowieka, poszukując emocji i uczuć oraz indywidualizmu pojedynczej jednostki. W literaturze został stworzony pewien schemat bohatera romantycznego. Był indywidualistą, bardzo wrażliwym, ciągle targanym sprzecznymi emocjami. Buntował się przeciwko codzienności i schematom, walczył w obronie ojczyzny. Najważniejszym uczuciem dla bohatera romantycznego była miłość, najpiękniejsza i potężna, potrafiąca zawładnąć całą duszą i umysłem.
Jedną z najbardziej znanych powieści romantyzmu jest niemieckie dzieło Goethego „Cierpienia młodego Wertera”. Jednak po publikacji tej powieści, wielu młodych ludzi wzięło za wzór głównego bohatera, co spowodowało w Europie falę samobójstw.