Cechy prozy Josepha Conrada

Joseph Conrad Korzeniowski to pisarz polskiego pochodzenia, urodził się w Berdyczowie, karierę robił, pisząc w języku angielskim. Najbardziej znane jego utwory to „Lord Jim”, „Jądro ciemności”, „Korsarz”, „Murzyn z załogi Narcyza”, „Smuga cienia”. W jego twórczości dominuje tematyka morska, pisarz umieszcza swoich bohaterów na morzu, opisuje żywot morski, potężne siły drzemiące w przyrodzie i bardzo niebezpieczne dla człowieka, stawiające przed nim wielkie wymagania. Wiele wątków i epizodów Conrad zaczerpnął z własnego życia, gdyż przez jakiś czas wiódł żywot marynarza. W jego twórczości pojawia się też problematyka moralna. Bohaterowie jego powieści to ludzie, którzy muszą dokonywać bardzo ważnych wyborów życiowych, często w sytuacjach skrajnie niebezpiecznych. Każdy z bohaterów kieruje się wiernością kodeksowi moralnemu. Jego postaci nie biorą pod uwagę żadnych sytuacji, mogących usprawiedliwiać jakiś nędzny czyn. Jeżeli ktoś raz popełnia błąd, musi ponieść konsekwencje. Cechy bohaterów Conrada to duma, odwaga, odpowiedzialność, wielkie poczucie obowiązku i honor. Są to indywidualiści, ludzie stawiający czoła różnym niebezpieczeństwom i bywają sami wobec całego świata. Wiele uwagi poświęca pisarz psychice swoich bohaterów, wtrąca dylematy i problemy moralne. Wielu bohaterów posiada cechy romantyczne. Przykładem takiej kreacji jest Lord Jim, postać powieści pod tym samym tytułem. To młody człowiek, który podejmuje walkę ze złym losem, na jego przykładzie Conrad ukazuje złożoność ludzkiej natury, szlachetność i tragiczne skutki złych wyborów życiowych.

Witold Gombrowicz

Witold Gombrowicz to twórca doby dwudziestolecia międzywojennego. Urodził się w Polsce, wiele lat spędził poza granicami kraju, między innymi w Argentynie („Transatlantyk”), w Paryżu, w Berlinie. Głośne jego utwory to „Iwona, księżniczka Burgunda”, „Ślub” – dramat, jedna z największych i najważniejszych sztuk, „Transatlantyk” – powieść, której fabuła nawiązuje do emigracyjnych doświadczeń pisarza, „Pornografia” – utwór, w którym dominuje tematyka erotyczna oraz występują wyraźne nawiązania do groteski, „Operetka” – freudystyczno-groteskowa wizja rewolucji społecznej. Ważną rolę w twórczości Gombrowicza odegrała również powieść „Ferdydurke”, otoczona aurą skandalu. Kiedy pojawiła się drukiem, wywołała duże poruszenie w środowisku krytyków. Bruno Schultz podziwiał odwagę autora, ale były tez ataki na jego osobę, że zszargał świętości, że kpił z wartości moralnych, że uderzał w środowisko konserwatywne. Tematyka utworów Gombrowicza sprawia, że był on postrzegany jako prowokator, obrazoburca, ponieważ z łatwością łamał stereotypy, schematy, posługiwał się specyficznym humorem. Nie obawiał się mówić odważnie o erotyce. Wprowadził pojęcia „gęba”, „łydka” i „pupa”. Bardzo ważnym zagadnieniem jest też pojęcie formy. Podobnie jak u Witkacego, tak i u Gombrowicza pojawia się absurd i groteska. Powieść „Ferdydurke” należy do dzieł awangardowych.

Ernest Hemingway

Burzliwe i bogate życie pisarza stało się tworzywem jego pisarstwa. W licznych swoich opowiadaniach występuje on pod postacią Nicka Adamsa. Doświadczenia pierwszej wojny światowej znalazły miejsce w powieści „Pożegnanie z bronią” (1929). Uwielbiane przez pisarza polowania weszły do „Zielonych wzgórz Afryki”, znakomitych opowieści „Śniegi Kilimandżaro” oraz „Krótki, szczęśliwy żywot Franciszka MacCombera”. Kilkakrotne pobyty w Hiszpanii i wojna domowa pozwoliły Hemingwayowi stworzyć wielką powieść „Komu bije dzwon” (1944). Echa drugiej wojny światowej odżyły w powieści „Za rzeką w cieniu drzew”. Ulubiona przez pisarza Kuba i jego wyprawy rybackie przyniosły „Starego człowieka i morze” – wyróżnionego Nagrodą Nobla w 1954r. Tak więc, twórczość Ernesta Hemingwaya jest na wskroś autobiograficzna („pulsuje żywym, biologicznym tętnem”). Prozę jego, męską i oszczędną w słowach, wypełnia opis zachowań bohaterów i ich fizycznych właściwości, doznań i działań. Często mówi się o charakterystycznym typie bohatera hemingwayowskiego, jakim jest człowiek silny, panujący nad życiem, pokonujący swoje słabości – jest to na pewno jego bohater pozytywny, ale swój autoportret Hemingway kreśli raczej w osobach mniej heroicznych i bardziej zwyczajnych.

Twórczość Stefana Żeromskiego po pierwszej wojnie światowej w latach 1914-1925

W latach pierwszej wojny światowej Stefan Żeromski mieszkał w Zakopanem pracując nad zaczętym jeszcze przed wojną cyklem powieściowym „Walka z szatanem”. Dwa pierwsze tomy tego cyklu – „Nawracanie Judasza” i „Zamieć” – ukazały się w 1916r., a tom trzeci „Charitas” ukazał się w 1919 roku. Bohaterem dwóch pierwszych tomów jest Ryszard Nienaski. Pobyt w Galicji i obserwacja tamtych stosunków zaostrzyły krytycyzm Żeromskiego. Po wyzwoleniu przeniósł się do Warszawy i z pełną energią oddał się rozlicznym funkcjom społecznym. W 1920r. objeżdżał wraz z Kasprowiczem tereny plebiscytowe na Warmii i Mazurach, współdziałał też w założeniu Towarzystwa Przyjaciół Pomorza. W 1918r. Żeromski doznał ciężkiego ciosu osobistego – stracił ukochanego syna Adama, który zmarł na gruźlicę. Poświęcił mu utwór „O Adamie Żeromskim wspomnienie”. W następnych latach powstają kolejne jego dzieła – w 1918r. „Wisła”, w 1922r. „Wiatr od morza” i w 1924r. „Międzymorze”. W utworach tych zawarł najmocniejszy wyraz swego umiłowania dla ziemi ojczystej. „Wiatr od morza” jest utworem, w którym pisarz stosuje i łączy bardzo różne formy – opowiadanie, opis, prozę poetycką i partie naukowo-publicystyczne. W 1921r. powstaje dramat „Ponad śnieg bielszym się stanę”, a w 1923r. „Turoń”. Oba utwory łączyły protest przeciw społecznej krzywdzie z ostrzegawczą wizją rewolucyjnej pomsty ludu. Prawdziwy sukces przyniosła Żeromskiemu dopiero ostatnia z jego sztuk, komedia „Uciekła mi przepióreczka”, której bohater Edward Przełęcki przypomina Judyma, ale Judyma, któgo idea zwycięża. Zalążki z trudem podtrzymywanej wiary w lepszą przyszłość, które odnajdujemy w „Wietrze od morza” i w „Uciekła mi przepióreczka” nie mogły pisarzowi czujnemu na krzywdę ludzką zamknąć oczu. Zdaje sobie coraz jaśniej sprawę, że rzeczywistość w Polsce jest jak najdalsza od jego marzeń. Coraz silniej narasta w nim gorycz i powoli słabnie wiara w zmianę na lepsze. W świadomości Żewromskiego narasta kryzys, którego rezultatem jest ostatnia jego powieść „Przedwiośnie”.

Maria Kuncewiczowa, życie i twórczość

Maria Kuncewiczowa urodziła się 30 października 1988 w Rosji, w rodzinie inteligenckiej, patriotycznej. Jej matka była skrzypaczką, ojciec nauczycielem. Od 1900 roku rodzina zamieszkała w rodzinnym kraju, czyli w Polsce. Kuncewiczową od zawsze fascynowała muzyka, dlatego też zdecydowała się podjąć studia muzyczne, w międzyczasie studiowała też literaturę francuską i polonistykę na uniwesytetach warszawskich, krakowskich i paryskich. Pisała również w języku angielskim, stworzyła dzieła opisujące wkład Polski w literaturę światową – „The Modern Polish Prose” oraz później „The Modern Polish Mind”. Jedną z najbardziej znanych powieści Marii Kuncewiczowej jest „Cudzoziemka”. Ten utwór reprezentuje prozę psychologiczno-obyczajową. Powieść „Cudzoziemka” ukazuje w niezwykle sugestywny sposób portret kobiety, zawiedzionej w uczuciach i niespełnionej w ambicjach życiowych. Pojawiają się liczne elementy analizy psychologicznej głównej bohaterki powieści – tytułowej cudzoziemki, czyli Róży. Znane są również inne utwory Marii Kuncewiczowej, na przykład „Twarz mężczyzny”, „Zmowa nieobecnych”, „Leśnik”. Na uwagę zasługuje fakt, że Kuncewiczowa jest autorką pierwszej polskiej powieści radiowej pod tytułem „Dni powszednie państwa Kowalskich”. Maria Kuncewiczowa napisała również dwa tomy opowiadań „Dwa krańce”. Maria Kuncewiczowa zmarła w Lublinie, w 15 lipca 1989r).

Marcel Proust i podróż w głąb czasu

Marcel Proust to sławny francuski twórca, uznany za mistrza prozy psychologicznej. Jest autorem słynnego dziela „W poszukiwaniu utraconego czasu”. W utworze tym bardzo ważną rolę odgrywa wyobraźnia psychologiczna pisarza. Bardzo ważnym zagadnieniem, które przewija się przez prozę Prousta, jest czas i jego przemijanie, które w życiu człowieka odgrywa niezmiernie ważną rolę. Zwraca też uwagę wyraźne odniesienie do autobiografii pisarza, której elementy często pojawiają się w utworze. Bohater dzieła Prousta próbuje ożywić przeszłość, mile wspomina dawne czasy. Poszukuje dawnego szczęścia i ładu sprzed lat. Niestety, często szczęście i miłość odchodzą wraz z młodością. Bohater powieści dochodzi do wniosku, że jednak ożywienie minionego czasu nie jest możliwe. Podobne uwagi dotyczą dawno przeżywanej miłości. Raz odrzucona, niezrealizowana, nie spełni się już nigdy i nie można cofnąć czasu, by wrócić do wydarzeń sprzed lat. Całe dzieło Prousta można podzielić na przynajmniej kilka części, „traktatów” – poświęconych różnym zagadnieniom. W powieści występują fragmenty poświęcone na przykład tej utraconej, ale wciąż wspominanej miłości, ambicji, innym problemom życiowym, sztuce i literaturze. Narrator przywołuje obrazy osób, które znał, z którymi rozmawiał, krajobrazy znane z dzieciństwa, opisuje pomieszczenia, domy, ulice. Wraca też pamięcią do pewnych wydarzeń, które z tych czy innych powodów były dla niego bardzo istotne.

Cechy prozy Brunona Schultza

Bruno Schultz reprezentuje twórczość dwudziestolecia międzywojennego. Jego ojciec był żydowskim kupcem. Bruno studiował architekturę we Lwowie, był nauczycielem rysunku w gimnazjum w Drohobyczu. Okupację przeżył w swoim rodzinnym mieście. W 1941 roku został zamknięty w getcie i już stamtąd nie wyszedł. Zaistniał dzięki wsparciu Zofii Nałkowskiej. Jego twórczość ma charakter poetycko-wizyjny, występuje kreacjonizm, Schultz chętnie sięga po groteskę i popularny w literaturze motyw labiryntu. W jego opowiadaniach można znaleźć liczne elementy autobiograficzne. Schultz interesował się rozwojem techniki, sięgał po psychoanalizę (intuicjonizm). Fascynowała go proza Kafki, teorie Zygmunta Freuda, występujące w społeczeństwie normy moralne. Wykorzystywał pierwiastki męskie i żeńskie. W jego prozie można zauważyć swoiste połączenie nadrealizmu (kreowania rzeczywistości niezgodnej z prawami rozumu, logiki – koń, który ciągnie dorożkę, zamienia się nagle w konika na biegunach, w środku nocy uczniowie idą do szkoły) z realizmem. Schultz był niezwykle zamknięty w sobie, uchodził za dziwaka, wręcz wizjonera. Główną inspirację twórczą stanowiło dla pisarza dzieciństwo. Poszukiwał usilnie tego, co w człowieku pierwotne, niecywilizowane. Fascynowała go fantastyka, wizyjność, alogiczność. Chętnie i często posługiwał się personifikacją, animizacją. Można w jego twórczości spotkać specyficzne słowa, symbole, pojawiają się też różnego rodzaju obsesje. Szeroko wbudowany jest erotyzm, ekonomika. Bruno Schultz świadomie łamał konwencje gatunkowe, tworzył odbiegającą od realistycznych tematów prozę.